Termosifon Nasıl Çalışır? Depolu Su Isıtıcının Temel Mantığı
Termosifon, günlük dilde elektrikli depolu su ısıtıcıdır. Depoya dolan şebeke suyunu flanşa bağlı elektrikli rezistans ısıtır, termostat ayar sıcaklığında rezistansı keser, yalıtımlı depo suyu sıcak tutar. Musluk açılınca sıcak su çıkıştan gelir, yerine soğuk su girer. Tipik güçleri 1,5-3 kW, hacimleri 15-100 L'dir.
Termosifon, sıcak suyu anında değil önceden hazırlayan bir cihazdır: su depoda ısıtılır ve ihtiyaç anına kadar bekler. Bu yapı, cihazın hem avantajını hem sınırını belirler.
Bu yazı, cihazın ne olduğunu, parçalarını, suyu nasıl ısıtıp sakladığını ve elektrikli şofben ile boylerden farkını sade biçimde anlatır. Ayrıntılı konular için ilgili rehberlere yönlendirir.
Elektrikli termosifon nedir?
Elektrikli termosifon, içinde su depolayan ve bu suyu elektrikli rezistansla ısıtan cihazdır; Türkiye'de günlük kullanımda bu cihaza termosifon denir. Hacimleri tipik olarak 15-100 L arasındadır ve tezgah altı, tezgah üstü ve duvar tipleri bulunur.
Termosifon ne demek diye arayanlar için TDK tanımı kısadır: sıcak su elde edilen, bir kazan ve içindeki borulardan oluşmuş araç. Bu tanım elektrikli ya da depolu ayrımı yapmaz; bu yazıda sözcük, elektrikli depolu cihaz anlamında kullanılır.
Elektrikli termosifon çalışma prensibi: adım adım
Cihaz şebeke suyunu depoda biriktirir, rezistansla ısıtır, termostatla sıcaklığı sabitler ve yalıtımla korur. Bu döngü şu adımlarla işler:
- Depo dolar. Şebeke suyu soğuk giriş bağlantısından depoya dolar. Cihaz tamamen su dolmadan çalıştırılmaz; üreticiler bunu şart koşar.
- Rezistans suyu ısıtır. Depoya flanşla bağlı elektrikli rezistans akımla ısınır ve suyu ısıtır. Ev tipi cihazlarda tek flanşlı rezistans yaygındır; rezistans sayısı modele göre değişir.
- Termostat sıcaklığı sabitler. Su ayar sıcaklığına ulaşınca termostat rezistansın akımını keser. Sıcaklık ayar değerinin altına inince rezistans yeniden devreye girer.
- Yalıtım suyu sıcak tutar. Deponun çevresindeki yalıtım ısı kaybını yavaşlatır. Yine de depo ile ortam arasında sıcaklık farkı olduğu sürece bir miktar ısı kaybı olur.
- Musluk açılınca su çıkar. Sıcak su çıkış borusundan akar, yerine soğuk şebeke suyu girer. Depo boşaldıkça rezistans yeniden çalışır.
Elektrikli termosifon nasıl çalışır? Musluk açıldığında olanlar
Musluk açıldığında depodaki sıcak su çıkış borusundan akar ve aynı hacimde soğuk şebeke suyu depoya girer. Sıcak su miktarı azaldıkça çıkış sıcaklığı zamanla düşebilir; termostat sıcaklık ayar değerinin altına inince rezistansı yeniden çalıştırır ve depo tekrar ısınmaya başlar.
Termosifon ne işe yarar?
Termosifon, merkezi sıcak su sistemi olmayan noktalara depolu sıcak su sağlar. Doğalgazı olmayan evlerde, yazlıklarda, ofislerde ve mutfak ya da lavabo noktalarında yaygın olarak kullanılır.
Cihaz 1,5-3 kW gibi düşük bir güçle suyu önceden ısıtıp biriktirdiği için, tek bir ısıtma işlemiyle birden fazla musluğa sıcak su verebilir. Karşılığında sıcak su miktarı depo hacmiyle sınırlıdır; depo boşaldığında yeniden ısınma beklenir. Bu nedenle her koşulda kesintisiz sıcak su sağladığı söylenemez.
Termosifon ne zaman uygun olur?
Günlük sıcak su ihtiyacı depo hacmini aşmıyorsa ve art arda uzun kullanım nadirse depolu cihaz uygundur. Kısa ve dağınık kullanımlarda ise ani tip cihazlar da değerlendirilebilir; kapasite ve tür seçimi ayrı bir karşılaştırma konusudur.
Isıtma enerjisi ve süre nasıl hesaplanır?
Suyu ısıtmak için gereken enerji, litre sayısı ile sıcaklık farkının çarpımıyla orantılıdır; 1 L suyu 1 °C ısıtmak yaklaşık 1,163 Wh gerektirir. Süre ise bu enerjinin cihaz gücüne bölünmesiyle bulunur.
Enerji (Wh) = 1,163 × litre × ΔTKayıpsız teorik süre = enerji (kWh) ÷ cihaz gücü (kW)Örnek: 50 L, 15→60 °C (ΔT = 45 °C) → 1,163 × 50 × 45 ≈ 2.617 Wh ≈ 2,62 kWh| Depo hacmi | Enerji (15→60 °C) | Kayıpsız süre (2 kW) |
|---|---|---|
| 50 L | yaklaşık 2,62 kWh | yaklaşık 79 dk |
| 65 L | yaklaşık 3,40 kWh | yaklaşık 102 dk |
| 80 L | yaklaşık 4,19 kWh | yaklaşık 126 dk |
| 100 L | yaklaşık 5,23 kWh | yaklaşık 157 dk |
Yaklaşık hesap; 15 °C şebeke suyu, 60 °C hedef sıcaklık ve ısı kaybı olmadığı varsayılmıştır. 230 V'ta 2 kW yaklaşık 8,7 A akım çeker.
Gerçek süre ısı kayıpları nedeniyle daha uzundur. Ariston Velis Evo UK modelinde (iki adet 1,5 kW eleman) üretici, 45 °C sıcaklık farkı için 45 L'de 1 saat, 80 L'de 1 saat 52 dakika bildirir; bu, teorik sürenin yaklaşık %30 fazlasıdır. Buna göre 2 kW'lık 50-100 L'lik bir cihazda süre yaklaşık 1,5-3 saat aralığında beklenebilir. Şebeke suyu kışın yaklaşık 8-12 °C, yazın 22-28 °C olabildiğinden başlangıç sıcaklığı süreyi değiştirir.
Depodaki suyun kaç litre karışık duş suyu verdiği de hesaplanabilir. Aşağıdaki formül kayıpsız üst sınırı verir; gerçekte değer daha düşüktür.
V40 ≈ litre × (T_depo − T_şebeke) ÷ (40 − T_şebeke)60 °C depo, 15 °C şebeke: 50 L → yaklaşık 90 L; 80 L → yaklaşık 144 LGerçek ölçüm örneği: Ariston Velis Evo, 65 °C testte 45 L için 77 L, 80 L için 115 LAvrupa Birliği'nin 812/2013 sayılı düzenlemesi referans duş çekişini 6 L/dk ve 40 °C olarak alır. Kendi duş sürenizi bu değerle çarparak ihtiyacı tahmin edebilirsiniz: örneğin 8 dakikalık bir duş yaklaşık 48 L, 40 °C karışık su demektir.
Elektrikli şofben ve boyler termosifondan nasıl ayrılır?
Elektrikli şofben suyu depolamadan anlık ısıtan ani tip cihazdır, boyler ise ısıyı kombi, kazan veya güneş gibi ayrı bir kaynaktan alan serpantinli depodur. Termosifon suyu kendi rezistansıyla ısıtır ve depoda saklar.
| Cihaz | Su depolar mı? | Isı kaynağı | Güç profili |
|---|---|---|---|
| Termosifon (elektrikli depolu) | Evet | Kendi elektrikli rezistansı | Düşük güç, uzun süre: tipik 1,5-3 kW |
| Elektrikli şofben (ani tip) | Hayır | Anlık çalışan elektrikli eleman | Yüksek güç, kısa süre: tek fazlı modeller 3-9 kW, trifaze modeller 18-24 kW |
| Boyler | Evet | Ayrı kaynak (kombi, kazan, güneş); elektrikli rezistanslı modeller de var | Isı kaynağına bağlı |
Gazlı şofben de ani tip cihazdır. Güç aralıkları üretici ürün örneklerine dayanır; modele göre değişir.
Ani tip cihazları incelemek isteyenler elektrikli şofben modelleri sayfasına bakabilir. Hangi cihazın hangi kullanım düzeninde daha uygun olduğu, ayrı bir karşılaştırma konusudur.
Termosifonda hangi güvenlik elemanları bulunur?
Termosifonda aşırı ısınmaya, basınca ve korozyona karşı birkaç koruma elemanı bulunur. Hangilerinin olduğu modele göre değişir; kendi cihazınızın kılavuzuna bakın.
- Limit (emniyet) termostatı: Vestel kılavuzuna göre aşırı ısınmada rezistansı devreden çıkarır.
- Basınç emniyet ventili: Suyun ısınırken genleşmesiyle oluşan basıncı tahliye eder. Yaklaşık hesapla 15→60 °C'de su hacmi %1,6 artar; 65 L'de bu yaklaşık 1,05 L eder.
- Magnezyum anot: Deponun korozyonunu azaltmaya yardım eder.
- Susuz çalışma ve donma koruması: Modele göre bulunur; elektronik modellerde hata kodları markaya özgüdür.
Elektrik bağlantısı, topraklama, emniyet ventili ve su bağlantısı işleri ile rezistans, flanş ve termostata müdahale yetkili servis ya da yetkin bir uzman işidir. Üreticiler kendi başınıza bakım veya onarım yapmamanızı söyler. Cihazda elektrik kaçağı şüphesi varsa enerjiyi kesin ve servis çağırın.
Montaj yeri ve bağlantı düzeni için montaj yeri ve su bağlantısı rehberine, bakım ve cihaz ömrü için bakım, kireç ve ömür rehberine bakabilirsiniz.
Depo boyutu, güç ve ağırlık neyi belirler?
Depo hacmi cihazın ne kadar sıcak su biriktirebileceğini, gücü ise o suyun ne kadar sürede ısınacağını belirler. Türkiye'deki ev tipi modellerde güç tipik olarak 1,5-3 kW arasındadır ve cihazlar 230 V tek faz şebekeyle çalışır.
Örneğin Rekor Isı'da satılan Baymak Aqua Konfor 50, 65, 80 ve 100 lt modelleri 2000 W, Demirdöküm DT4 Titanium modelleri ise 1800 W güçtedir.
Doldurulmuş cihazın ağırlığı yaklaşık olarak depo hacmi (1 L ≈ 1 kg) ile boş cihaz ağırlığının toplamıdır. Demirdöküm DT4-D serisinde dolu ağırlık 50 L için 67 kg, 65 L için 85 kg, 80 L için 104 kg olarak verilir. Duvara asılacak cihazın taşıma gücü ve doğru dübelleme için üretici talimatı ve bir uzman görüşü gerekir.
Sık Sorulan Sorular
Termosifonda sıcak su bitince ne olur?
Depodaki sıcak su kullanıldıkça yerine soğuk şebeke suyu girer ve su sıcaklığı düşer. Cihaz yeniden ısıtmaya başlar; süre depo hacmine, güce ve şebeke suyu sıcaklığına bağlıdır. Yaklaşık hesapla 2 kW gücündeki 50-100 L'lik bir depo, 15 °C'den 60 °C'ye pratikte yaklaşık 1,5-3 saatte ısınır.
Termosifon ile boyler aynı cihaz mıdır?
Hayır. Termosifon suyu kendi elektrikli rezistansıyla ısıtır. Boyler ise ısıyı kombi, kazan veya güneş gibi ayrı bir kaynaktan serpantin aracılığıyla alan depodur. Elektrik rezistanslı boylerler de vardır, ancak termosifonla karıştırılmamalıdır.
Termosifon hangi elektrik şebekesiyle çalışır?
Türkiye'deki ev tipi termosifonlar 230 V, 50 Hz tek faz şebekeyle çalışır. Demirdöküm, Vestel, Baymak ve Arçelik kılavuzları topraklı bağlantı ve uzatma kablosu ya da çoklayıcı kullanılmamasını ister. Bağlantı için cihazın kılavuzuna bakın ve elektrik tesisatınızı yetkin bir elektrik teknisyenine kontrol ettirin.
Termosifonun içindeki su ne kadar sıcak olabilir?
Ayar aralığı modele göre değişir. Beko, Bosch ve Demirdöküm termostatları 10-75 °C aralığında ayarlanır ve azami sıcaklık 75 °C'dir. Üreticilerin ECO ayarları da farklıdır; örneğin Arçelik ve Demirdöküm DT4 Titanium'da 47-53